Odżywianie

Więcej o odżywianiu

Chemioprewencja

Pod pojęciem chemioprewencji rozumiemy stosowanie
nietoksycznych dla organizmu substancji żywieniowych –
składników diety lub roślinnych specyfików
farmakologicznych, celem zatrzymania lub regresji powstawania
komórek przed-nowotworowych na etapie inicjacji i progresji
raka.



Największy sens ma stosowanie chemioprewencji u zdrowych
osobników lub pacjentów z rozpoznaniem stanów
przednowotworowych.



Idea zapobiegania przed rakiem za pomocą ziół, leków
pochodzenia roślinnego i odpowiedniej diety ma
przypuszczalnie początek w medycynie ludowej. Obecny powrót
do tych korzeni jest paradoksalnie możliwy właśnie dzięki
poziomowi nauki przełomu XX i XXI wieku. Nowoczesna aparatura
badawczo-pomiarowa umożliwiła naukową weryfikację od dawna
formułowanych hipotez.



Świadome stosowanie nietoksycznych naturalnych substancji w
celu zapobiegania nowotworom przypada na lata sześćdziesiąte
i siedemdziesiąte XX wieku. W 1976 roku Sporn w USA po raz
pierwszy użył terminu chemioprewencja nowotworów. W 1995
roku odbył się w Waszyngtonie pierwszy światowy kongres poświęcony
chemioprewencyjnym substancjom z warzyw i owoców. W latach
dziewięćdziesiątych powstało Międzynarodowe Towarzystwo
Chemioprewencji Raka. Obecnie rozważa się potencjalne właściwości
ponad 600 substancji o różnej budowie chemicznej i
kilkunastu potencjalnych mechanizmach oddziaływania. Do 1999
roku przeprowadzono wiele badań in vitro i in vivo, a także
ponad 60 badań klinicznych podawania leków
chemioprewencyjnych z czego 15 uznano za badania definitywne.
Wiele badań jest obecnie kontynuowanych.



Substancje chemioprewencyjne to substancje, które chronią
przed mutagenami, kancerogenami i rakiem, zarazem nie wywołując
ubocznych skutków zdrowotnych. Do takich substancji można
zaliczyć też niektóre składniki cennej leczniczej rośliny
peruwiańskiej - vilcacory – polifenole takie jak
flawonoidy, procyjanidyny, taniny (są one łapaczami wolnych
rodników tlenu) oraz kwas ursolowy, który odtwarza apoptozę
komórek nowotworowych. Stwierdzono, że u połowy pacjentów
z chorobą nowotworową uszkodzony jest gen p53 odpowiedzialny
za jeden z naturalnych mechanizmów obronnych jakim jest
apoptoza zmutowanych komórek. Alkaloidy oksyindolowe –
głównie działają immunostymulująco powodując wzrost ilości
limfocytów i nasilając fagocytozę zmutowanych komórek.



Jak dotąd prewencja przed rakiem oznaczała jedynie uciekanie
przed kancerogenami. Jest to słuszne, szczególnie np. w
odniesieniu do nałogu tytoniowego. Chemiczne kancerogeny
obecne wcześniej jedynie na stanowiskach pracy i tym samym
zagrażające zdrowiu wąskiej grupie pracowników, przedostały
się poza bramy zakładów i grożą nam wszystkim.



Ogromnym problemem jest też postępujące ciągle zatrucie środowiska
dostarczające wielu groźnych dla zdrowia czynników. Nie
jest łatwo we współczesnym świecie uchronić się przed
kancerogenami, gdy tak powszechnie jesteśmy narażeni na choćby
minimalne ich dawki z powietrza takie jak spaliny silników
dieslowskich – węglowodory aromatyczne – najgroźniejszy
z nich to 3-nitrobenzantron, ślady pestycydów, nitrozoaminy
i inne. Żyjemy w stresie genotoksycznym tzn. bez przerwy z różnych
powodów dochodzi do uszkodzeń zapisu genetycznego w każdej
komórce.



Wobec narastającej ilości zagrożeń musimy szukać
skuteczniejszych środków broniących nas przed nimi. Obecnie
dzięki nowoczesnym narzędziom badawczym potwierdziły się
hipotezy o występowaniu w znanych od tysiącleci warzywach,
owocach i ziołach, naturalnych substancji roślinnych chroniących
nas przed rakiem. Dzisiaj potrafimy je określić chemicznie,
zmierzyć ilościowo, a także stwierdzić, jaki jest ich
mechanizm działania.



Roślinne substancje przeciwnowotworowe dosłownie na co dzień
odgrywają u człowieka istotną rolę zdrowotną, chroniąc
przed skutkami nieuchronnego narażenia na rozmaite
kancerogeny. Obecne w codziennym pożywieniu naturalne
substancje chroniące przed rakiem były latami zaniedbywane
przez naukę jako tzw. czynniki nieodżywcze warzyw i owoców.
Znamy przecież jeszcze ze szkoły podział składników odżywczych
na węglowodany, białka, tłuszcze, witaminy i sole
mineralne. Wszystko, co nie zaliczało się do tych grup uważano
za zbędne. Człowiek nie znał znaczenia tanin czy flawonoidów,
dlatego klasyfikował je jako anty-odżywcze. Dopiero teraz
nauka zaczęła doceniać ich rolę na podstawie prac dosłownie
ostatnich lat. Nie wszyscy jeszcze doceniamy wagę tych odkryć
i sens zastosowania ich w praktyce.



Posiłki powinny być urozmaicone, gdyż tylko różnorodność,
bogactwo antykancerogenów roślinnych może skutecznie obronić
nas przed całą gamą utleniaczy, mutagenów i kancerogenów.
Różne substancje bronią nas przed różnymi czynnikami i z
tego powodu powinniśmy spożywać dziennie kilka innych
warzyw i owoców.



Soki warzywne i owocowe są istotnym źródłem antymutagenów
– 68% z 28 owoców i 73% z 34 warzyw wykazało aktywność
antymutagenną w teście in vitro (Edenharder,94r). Warzywa o
największej sile działania antymutagennego to –
praktycznie wszystkie Krzyżowe tzn. typu kapusty, kalafior,
brukselka, brokuły (oprócz kapusty chińskiej ), buraki,
chrzan, cebula, szpinak. Ciekawe, że antymutagenne działanie
ekstraktów jest odporne na temperaturę, a gotowanie nawet
podwyższało potencjał antymutagenny takich warzyw jak brokuły,
biała i czerwona kapusta.



Przykładowe mechanizmy chemioprewencyjne :

- bezpośrednie unieszkodliwienie kancerogenu –
“zmiatacze” wolnych rodników np. polifenole,

- ochrona komórki przed kancerogenem – wzmocnienie
naturalnych mechanizmów przeciwutleniających – np.
aktywność enzymów p.utleniających,

- zmniejszanie siły proliferacji komórek nowotworowych np.
hamowanie kinaz tyrozynowych,

- odtwarzanie apoptozy – w połowie nowotworów
uszkodzony jest gen p53 odpowiedzialny za apoptozę
stransformowanych komórek (izotiocyjaniany np. warzywa Krzyżowe,
rzeżucha) i genisteina,

- hamowanie rozwoju naczyń krwionośnych wokół guza –
angiogenezy np. genisteina z soi,

- zmniejszenie uszkodzeń DNA - hamowanie aktywności
cytochromowych enzymów I fazy odtruwania lub zwiększenie II
fazy. 

Jednym z ciekawszych czynników chemioprewencyjnych jest
resweratrol (ang.: resveratrol), który hamuje inicjację,
promocję i progresję raka, działa przeciwzapalnie i jako
przeciwutleniacz.



Resweratol hamuje cyklooksygenazę – jeden z enzymów
biorących udział w aktywacji kancerogenów.

Zgodnie z wynikami testów in vitro i modelu nowotworu mysiego
– hamuje trzy główne etapy kancerogenezy chemicznej
– inicjację, promocję i progresję raka (Jang,97r).
Podawany 2 x tygodniowo myszom w ilości 1-25 mikrogramów
hamował w 68-98% skórne nowotwory myszy (LaVoie,97r).



Resweratol odkryto w 72 roślinach np. peruwiańskim drzewie
kasja (straczyniec) Cassia quinquangulata (Brezylkowate), w
winogronach – gł.ciemnych, orzeszkach ziemnych, winie,
grejpfrutach. Odpowiednia dawka tego składnika zawarta jest
dopiero w 6 kieliszkach czerwonego wina.



Czerwone wino – zawiera resweratrol i spore ilości
flawonoidów o właściwościach przeciwutleniających,
przeciwnowotworowych, przeciwzapalnych, cytostatycznych,
cytotoksycznych, przeciwwirusowych. Mechanizm ich działania
przypuszczalnie związany jest z wymiataniem wolnych rodników
(Habtermarian, 97r.). Wino młode, ciężkie i nieklarowne
zawiera więcej flawonoidów niż lekkie i sklarowane. W
czasie leżakowania związki polifenolowe polimeryzują i łączą
się w kompleksy z innymi związkami chemicznymi, a w takiej
postaci są trudno wchłaniane z przewodu pokarmowego.



Badania holenderskie diety starszych ludzi wykazały dzienne
pobranie flawonoidów w diecie około 26 mg z czego 61%
pochodzi z czarnej herbaty, 13% z cebuli, 10% z jabłek (Hertog,
93r.).



Rośliny z rodziny Krzyżowych (Cruciferae) – kapusta,
brokuły, kalafior zawierają glukozynolany, które w reakcji
hydrolizy podczas żucia uwalniają izotiocyjaniny –
efektywne substancje chemioprewencyjne (Hecht,95r.).



W brukselce jest sulforafan – cenna substancja
przeciwnowotworowa.



Soja uprawna zawiera izoflawony, saponiny, fitoestrogeny,
inhibitory proteaz, sześciofosforan inozytolu – efekt
antymutagenny i przeciwrakowy, ale możliwe są działania
uboczne niektórych składników – wąski jest margines
bezpieczeństwa dla soi(Lee,95r). Soja zawiera genisteinę,
daidzeinę, diosminę – wpływające na niższą
zachorowalność na raka piersi w Azji. Spożycie genisteiny w
Japonii i Chinach – 20-80mg dziennie, a w USA 1-3mg.
Genisteina ma wielostronne działanie przeciwnowotworowe- (Uckun,
95 i 98r. i Franke 96r.).



Czosnek zawiera antymutagenne aliksynę i ajoen. Nadmierne spożywanie
czosnku może być szkodliwe – powoduje hemolizę krwi i
anemię.



Ważne jest więc oprócz rozpoznania i naukowego
potwierdzenia efektów ochronnych określonej substancji
oznaczenie jej dawki. Niestety nadmiar pewnych czynników może
okazać się szkodliwy jak np. w przypadku soi.



Nie mniej przyszłość chemioprewencji jest wielce obiecująca.
Ważne miejsce zajmuje tu wykorzystanie roślin leczniczych,
ale przede wszystkim umiejętne zestawianie posiłków czyli
odżywianie niosące zdrowie i energię do życia.

Artykuł dodany: 2006-09-18 21:01:14
Ilość komentarzy: 126
Ilość punktów: 0

góra strony

UWAGA - wprowadzanie komentarzy jest możliwe tylko dla zalogowanych użytkowników.


2008-07-08 09:12:14
magdagb: ja lubie

2008-05-20 21:50:21
aniutka: nie cierpie czosnku, sam zapach mnie odrzuca

2008-04-08 22:59:36
laura17: ewa też lubie:) witaj w klubie;)

2008-03-01 17:03:34
Ewa: ja ostatnio jem duzo czosnku ,bardzo lubie ,dzis nawet sos czosnkowy kupilam ,mam nadzieje ze anemi nie dostane(-:

2007-11-24 17:14:35
rafi323raf: dokładnie

2007-10-23 08:52:11
bomberman: fajny artykuł

2007-10-18 12:09:48
moniczka2: nio nie wie

2007-10-15 18:07:14
bomberman: ha ha chyba wszystki diety sa odchudzajce

2007-10-15 18:06:47
agusia2: to prawda sa rózne diety i wcale nie musza być odchudzajace

więcej komentarzy >>

góra strony


Szukaj na QZ.pl



Kupuj z Bingo Cosmetics

Na QZ jest 110 osób:
- 110 czytających

Dołącz się ;-) >>

Najnowsze artykuły


Różności
Światowy Dzień Wiedzy na Temat Autyzmu
- Zaświeć się na niebiesko dla autyzmu –

Odżywianie
Bruschetta Rio Mare z tuńczykiem i zielonym sosem
Bruchetta to potrawa, której ojczyzną są Włochy. Jest jedną z podstawowych włoskich przekąsek, a przyrządzić ją można na bardzo wiele sposobów. Podstawą każdej bruchetty jest opieczone na grillu lub patelni pieczywo z dodatkiem oliwy oraz roztartego czosnku.

Dziecinada
Zabawa na zdrowie
W zdrowym ciele zdrowy duch – przysłowie to jest powszechnie znane i przytaczane przy wielu okazjach. Równie często powtarzamy je naszym dzieciom, chcąc, by wyrosły na zdrowych i świadomych ludzi. Jak jednak możemy przekonać najmłodszych do zajadania ze smakiem marchewki, czy buraka?

Zdrowie
Jak trzymać pion?
- bezinwazyjne badanie kręgosłupa

Uroda
Trądzik, nie taki młodzieńczy
Mimo, że już dawno przestałaś być nastolatką, na Twojej twarzy wciąż pojawiają się trudne do usunięcia wypryski i zmiany skórne? Trądzik często nie mija wraz z okresem dojrzewania i zmagać się z nim mogą nawet osoby powyżej 30 roku życia. Nawracające zmiany skórne to poważny problem dermatologiczny, który wymaga leczenia oraz szczególnej pielęgnacji.

Seksolubnie
Czy katolik może cieszyć się seksem?
Kościół może przeciwstawić „modzie" na seks coś bardzo ważnego. Przekonanie, że związek z drugim człowiekiem ma wzbogacać oboje małżonków - a nie ranić. Rozmowa z ojcem dr Ksawerym Knotzem, kapucynem, specjalistą od poradnictwa małżeńskiego.

QZ.pl poleca
Kompleksowe wzmacnianie
W chłodniejsze dni nietrudno o infekcje i przeziębienia. Nadszedł właśnie najgorszy okres dla układu odpornościowego człowieka. Zanim dopadnie nas choroba i sięgniemy po antybiotyk warto samemu zadbać o zwiększenie odporności naszego organizmu.

Dobre rady
Nie daj się alergii
Marzy Ci się weekend na łonie natury, gdzieś na łące czy w lesie? Albo aktywny wypoczynek na wsi wśród zwierząt? Zamiast tego spędzasz słoneczne weekendy zamknięty w domu, bo po wyjściu na zewnątrz zaczynasz kichać i łzawić a z nosa cieknie jak z kranu?

Design by Multimedia Image