Odżywianie

Więcej o odżywianiu

Mądrzejsze od kury

Kiedyś uważano je za bardzo odżywcze i zdrowe. Potem, z powodu cholesterolu, straciły dobrą opinię. Ale ostatnie badania wykazują, że zdrowy człowiek, jeśli lubi jajka, może je jeść, choć nie do woli. Dlaczego?

W latach 70. XX wieku dietetycy wypowiedzieli im wojnę. Poszło o znajdujący się w żółtku cholesterol pokarmowy. Naukowcy dopatrywali się związku między ilością zjedzonych jajek a podwyższonym poziomem cholesterolu we krwi oraz w efekcie miażdżycą. Dziś zmieniono nieco poglądy. Okazało się, że większy związek z miażdżycą ma dostarczanie organizmowi nasyconych kwasów tłuszczowych niż cholesterolu. Ale nie znaczy to, że wolno nam jeść jajka zupełnie bez ograniczeń.


Jajka są przede wszystkim źródłem pełnowartościowego białka, łatwo przyswajalnego przez organizm. To białko wzorcowe, zawierające wszystkie aminokwasy, w tym niezbędne, których organizm nie potrafi sam wyprodukować, i to w odpowiednich ilościach. Dlatego w 1965 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) uznała je za wzór służący do mierzenia proporcji aminokwasów w produktach. Są przy tym niskokaloryczne. Jajko ważące ok. 50 g dostarcza 75 kcal i aż 6,2 g białka. Więcej białka i łatwiej przyswajalnego zawiera żółtko.
Jajka to również bogate źródło witaminy A, E, D i K oraz B2 i B12, kwasu pantotenowego i składników mineralnych: fosforu, potasu, wapnia, żelaza, magnezu. W żółtku jest luteina, która chroni oczy przed szkodliwym promieniowaniem UVA i UVB, zapobiega zwyrodnieniu plamki żółtej i poprawia widzenie. Mają korzystny skład tłuszczu. Na 5 g tłuszczu zawartego w jednym jajku tylko 0,1 g stanowią "złe" nasycone kwasy tłuszczowe, za to wiele w nim niezbędnych dla organizmu nienasyconych kwasów tłuszczowych. Niestety, żółtko jest prawdziwą bombą cholesterolową. Ale z drugiej strony dostarcza lecytyny, która zapobiega odkładaniu się go na ściankach naczyń krwionośnych.


Wyniki badań wykazują, że wraz ze wzrostem ilości cholesterolu pokarmowego w diecie zwiększa się jego stężenie w osoczu krwi. Wpływ cholesterolu pokarmowego na wartości wskaźników lipidowych jest jednak uzależniony od osobniczej wrażliwości organizmu. Niektórzy nie żałują sobie jajek i mają cholesterol w normie. Inni są bardziej wrażliwi - gdy tylko pofolgują z dietą, od razu się podwyższa. Ale wartość cholesterolu zależy od wielu czynników: predyspozycji genetycznych, wieku, płci, wagi, stanu zdrowia, stylu życia. Nasz organizm też sam go wytwarza, bo cholesterol jest potrzebny do wielu przemian metabolicznych, produkcji hormonów, soli żółciowych, wchodzi w skład błon komórkowych.

Co lepsze: białko czy żółtko?

Dietetycy zezwalają osobom zdrowym na zjedzenie nie więcej niż 3-4 jajek tygodniowo (wliczając w to dodane do potraw). Osoby z podwyższonym poziomem cholesterolu i na diecie, np. wątrobowej, nie powinny zjadać więcej niż 1-2 jajka na tydzień. Białko można jeść bez ograniczeń. Niestety, białko jajek bardzo często uczula. Dlatego nie powinno się nim karmić dzieci przed ukończeniem 1. roku życia (dotyczy to zwłaszcza maluchów skłonnych do alergii oraz genetycznie obciążonych chorobą). Wysoka temperatura (podobnie jak ubijanie piany) niszczy strukturę protein, dlatego jajko na twardo zwykle nie ma właściwości uczulających. Jajka ugotowane na miękko są lżej strawne niż ugotowane na twardo, ścięte na parze - niż usmażone na tłuszczu. Białko jest łatwiej trawione niż żółtko - mogą je jeść osoby na diecie lekko strawnej. Zakwaszają organizm, wiec najlepiej łączyć je z zasadotwórczymi warzywami, np. ze szczypiorkiem.


Smak i wartość odżywcza jajek w dużej mierze zależą od sposobu odżywiania kur. Najwyżej cenione są jaja wiejskie, pochodzące od kur żyjących w naturalnych warunkach i karmionych naturalną karmą. Najsmaczniejsze są wiosną, gdy kura odżywia się młodą trawą. Wtedy też mają najwięcej witaminy A i D - świadczy o tym
intensywny kolor żółtka. Ale barwa żółtka może też być efektem podawanej karmy. Jeśli kura dostaje kukurydzę, znosi jajka z żółtkami pomarańczowymi, gdy zaś pszenice - z jasnożółtymi.

Można kupić jajka light ze zmniejszoną ilością tłuszczu, wzbogacone witaminami, kwasami omega-3 oraz z dwoma żółtkami. Otrzymuje się je, karmiąc kury paszami beztłuszczowymi, z dodatkiem witamin lub glonów. Jajka z dwoma żółtkami znoszą kury młode, z nieukształtowanym jeszcze układem hormonalnym.

Nie ma kuchni bez jajek

Jajka można przyrządzić na wiele sposobów: na miękko, twardo, mollet, w koszulce. Robi się z nich omlety, kotlety i farsze, np. do naleśników, zapieka z dodatkami, faszeruje, dodaje do past i sałatek. Żółtka są ważnym składnikiem sosów (np. majonezowego, holenderskiego), kremów, ciast i deserów. Białko nadaje spoistości
mielonym mięsom i rybom oraz spulchnia wypieki. Z białek i cukru pudru ukręca się lukier i wypieka wspaniałe bezy.

Przepisów na dania z jajek jest mnóstwo. Niektóre z nich warto przypomnieć, są proste i efektowne.


  • W koszulkach: surowe jajka wbija się na talerzyk, tak by nie uszkodzić żółtek. Następnie delikatnie trzeba je zsunąć do wrzącej wody z octem (na 1 litr wody dajemy 3 łyżki octu winnego) i gotować 3-5 minut w zależności od tego, czy żółtko ma być bardziej, czy mniej ścięte. Wyjmuje się łyżką cedzakową. Osączone jajko można podać na toście, samo lub w sosie, obsmażyć albo zapiec.

  • Po wiedeńsku: ugotowane na miękko jajka wyjmuje się ze skorupki, przekłada do ogrzanej szklanki, posypuje wiórkami masła, solą, pieprzem, ewentualnie szczypiorkiem. Kiedyś jajka po wiedeńsku podawano w specjalnym naczyniu. Składało się z niskiej szklanki w pojemniku na gorącą wodę i podstawki. Dziś podaje się je w zwykłej szklance.

  • Omlet: klasyczny (francuski) przyrządza się z rozmąconych jajek. Każdą porcję (z 2-3 jajek) smaży się na osobnej patelni. Dodatki (np. groszek, szynka) nakłada się po usmażeniu, a potem składa na pół. Omlet biszkoptowy (grzybek) robi się z oddzielnie ubitych białek połączonych z żółtkami i mąką.


  • Artykuł dodany: 2009-04-12 00:57:58
    Arukuł przysłany przez: frezja
    Ilość komentarzy: 39
    Ilość punktów: 33

    góra strony

    UWAGA - wprowadzanie komentarzy jest możliwe tylko dla zalogowanych użytkowników.


    2009-07-18 22:29:50
    marzea: omlet mniam :) ja jajecznice lubie na boczku :D

    2009-07-18 22:29:14
    girl_86: ja lubie jejecznicę ze szczypiorkiem albo na pomidorach :)

    2009-05-15 07:50:33
    hallup: placki z jabłkami, to najlepsza potrawa z użyciem jajek

    2009-04-30 21:03:16
    Dominik: ja tez albo omleta

    2009-04-27 21:10:36
    laura17: ja z jajek najbardziej lubię jajeczniczkę na cebulce:)

    2009-04-26 21:37:12
    madziula: no niestety:( ale teraz to mogę jeść więcej;) jak byłam mała to nie mogłam ..

    2009-04-25 15:25:05
    minia: madziula to współczuję to co najlepsze nie możesz jeść w dużych ilościach

    2009-04-25 14:04:02
    madziula: Ja ogólnie to uczulona jestem na białko ;/ ale jak trochę zjem to mi nie zaszkodzi ;p aa jakie pyszne ;)

    2009-04-25 09:45:58
    Dominik: ja z parówkami i cebula lubie

    więcej komentarzy >>

    góra strony


    Szukaj na QZ.pl



    Kupuj z Bingo Cosmetics

    Na QZ jest 131 osób:
    - 131 czytających

    Dołącz się ;-) >>

    Najnowsze artykuły


    Różności
    Światowy Dzień Wiedzy na Temat Autyzmu
    - Zaświeć się na niebiesko dla autyzmu –

    Odżywianie
    Bruschetta Rio Mare z tuńczykiem i zielonym sosem
    Bruchetta to potrawa, której ojczyzną są Włochy. Jest jedną z podstawowych włoskich przekąsek, a przyrządzić ją można na bardzo wiele sposobów. Podstawą każdej bruchetty jest opieczone na grillu lub patelni pieczywo z dodatkiem oliwy oraz roztartego czosnku.

    Dziecinada
    Zabawa na zdrowie
    W zdrowym ciele zdrowy duch – przysłowie to jest powszechnie znane i przytaczane przy wielu okazjach. Równie często powtarzamy je naszym dzieciom, chcąc, by wyrosły na zdrowych i świadomych ludzi. Jak jednak możemy przekonać najmłodszych do zajadania ze smakiem marchewki, czy buraka?

    Zdrowie
    Jak trzymać pion?
    - bezinwazyjne badanie kręgosłupa

    Uroda
    Trądzik, nie taki młodzieńczy
    Mimo, że już dawno przestałaś być nastolatką, na Twojej twarzy wciąż pojawiają się trudne do usunięcia wypryski i zmiany skórne? Trądzik często nie mija wraz z okresem dojrzewania i zmagać się z nim mogą nawet osoby powyżej 30 roku życia. Nawracające zmiany skórne to poważny problem dermatologiczny, który wymaga leczenia oraz szczególnej pielęgnacji.

    Seksolubnie
    Czy katolik może cieszyć się seksem?
    Kościół może przeciwstawić „modzie" na seks coś bardzo ważnego. Przekonanie, że związek z drugim człowiekiem ma wzbogacać oboje małżonków - a nie ranić. Rozmowa z ojcem dr Ksawerym Knotzem, kapucynem, specjalistą od poradnictwa małżeńskiego.

    QZ.pl poleca
    Kompleksowe wzmacnianie
    W chłodniejsze dni nietrudno o infekcje i przeziębienia. Nadszedł właśnie najgorszy okres dla układu odpornościowego człowieka. Zanim dopadnie nas choroba i sięgniemy po antybiotyk warto samemu zadbać o zwiększenie odporności naszego organizmu.

    Dobre rady
    Nie daj się alergii
    Marzy Ci się weekend na łonie natury, gdzieś na łące czy w lesie? Albo aktywny wypoczynek na wsi wśród zwierząt? Zamiast tego spędzasz słoneczne weekendy zamknięty w domu, bo po wyjściu na zewnątrz zaczynasz kichać i łzawić a z nosa cieknie jak z kranu?

    Design by Multimedia Image